Giacomo Leopardi, nj\u00eb nga figurat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb italiane, \u00ebsht\u00eb i njohur p\u00ebr poezit\u00eb e tij t\u00eb fuqishme dhe filozofin\u00eb e tij t\u00eb thell\u00eb, por jeta e tij mbart shum\u00eb detaje interesante q\u00eb pak njer\u00ebz i din\u00eb. Nga emri i gjat\u00eb deri te pasioni p\u00ebr shkenc\u00ebn, Leopardi mbetet nj\u00eb figur\u00eb shum\u00ebdimensionale q\u00eb tejkalon kornizat e let\u00ebrsis\u00eb. <\/p>\n\n\n\n
Emri i tij i plot\u00eb ishte Giacomo Taldegardo Francesco Salesio Saverio Pietro Leopardi. Ai lindi m\u00eb 29 qershor 1798 n\u00eb Recanati, si f\u00ebmija i par\u00eb nga dhjet\u00eb t\u00eb till\u00eb n\u00eb nj\u00eb familje fisnike. Prind\u00ebrit e tij, konti Monaldo dhe fisnikja Adelaide Antici, i siguruan nj\u00eb arsim t\u00eb thelluar, duke e kthyer sht\u00ebpin\u00eb e tyre n\u00eb nj\u00eb bibliotek\u00eb gjigante q\u00eb i formoi mendjen e tij brilante. <\/p>\n\n\n\n
Gjenialiteti mes sfidave fizike<\/p>\n\n\n\n
Leopardi ishte nj\u00eb burr\u00eb i vog\u00ebl n\u00eb p\u00ebrmasa, nga 1.65 cm n\u00eb vet\u00ebm 1.41 metra i gjat\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb s\u00ebmundjeve t\u00eb shumta q\u00eb e shoq\u00ebruan gjat\u00eb jet\u00ebs. Problemet e tij sh\u00ebndet\u00ebsore, p\u00ebrfshir\u00eb lakimin e shtyll\u00ebs kurrizore, gjendjen e njohur si s\u00ebmundja e Pott-it dhe \u00e7rregullimet reumatizmale, ndikuan jo vet\u00ebm n\u00eb fizikun, por edhe n\u00eb gjendjen e tij psikologjike, shpesh t\u00eb shoq\u00ebruar nga depresioni dhe krizat bipolare. <\/p>\n\n\n\n
Pasioni p\u00ebr shkenc\u00ebn <\/p>\n\n\n\n
Leopardi nuk ishte vet\u00ebm nj\u00eb poet dhe filozof, por edhe nj\u00eb studiues i apasionuar pas shkenc\u00ebs. Ai shkroi nj\u00eb “Histori t\u00eb Astronomis\u00eb,” ku p\u00ebrmendi zbulimet e reja t\u00eb koh\u00ebs, si Cereres dhe kometat. Gjithashtu, ai tregoi interes p\u00ebr hidrodinamik\u00ebn, elektricitetin dhe fizik\u00ebn. <\/p>\n\n\n\n
Disa t\u00eb v\u00ebrteta q\u00eb nuk e cenojn\u00eb<\/p>\n\n\n\n
Nj\u00eb detaj q\u00eb shpesh mbetet jasht\u00eb biografive t\u00eb tij \u00ebsht\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnia e dob\u00ebt me higjien\u00ebn. Pas vdekjes s\u00eb tij, nj\u00eb grua tregoi se nuk iu afrua kurr\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb arom\u00ebs s\u00eb pak\u00ebndshme q\u00eb ai l\u00ebshonte, gj\u00eb q\u00eb shoq\u00ebrohej me pamjen e tij t\u00eb lodhur dhe shtatin e p\u00ebrkulur. <\/p>\n\n\n\n
Leopardi ishte nj\u00eb poliglot q\u00eb zot\u00ebronte greqishten, latinishten, gjermanishten, spanjishten dhe fr\u00ebngjishten. Por ai nuk e vler\u00ebsonte shum\u00eb k\u00ebt\u00eb t\u00eb fundit, duke kritikuar humbjen e tingullit t\u00eb saj shpreh\u00ebs q\u00eb kishte trash\u00ebguar nga latinishtja. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, ai ishte nj\u00eb adhurues i dialekteve italiane, t\u00eb cilat i konsideronte autentike dhe t\u00eb \u00e7liruara nga formalitetet e tepruara. <\/p>\n\n\n\n
Sipas studiuesve, Leopardi vuante nga \u00e7rregullimi bipolar, q\u00eb e zhvendoste vazhdimisht mes euforis\u00eb krijuese dhe depresionit t\u00eb thell\u00eb. Pik\u00ebrisht kjo luft\u00eb e brendshme duket se ushqeu disa nga veprat e tij m\u00eb t\u00eb fuqishme dhe t\u00eb pavdekshme. <\/p>\n\n\n\n
Nj\u00eb figur\u00eb q\u00eb sfidon koh\u00ebn<\/p>\n\n\n\n
Edhe pse jeta e tij ishte e shkurt\u00ebr, ai vdiq n\u00eb mosh\u00ebn 38-vje\u00e7are m\u00eb 14 qershor 1837, Giacomo Leopardi mbetet nj\u00eb simbol i gjenialitetit t\u00eb palodhur dhe nj\u00eb d\u00ebshmi se sfidat fizike e psikologjike nuk mund t\u00eb pengojn\u00eb fuqin\u00eb e nj\u00eb mendjeje t\u00eb jasht\u00ebzakonshme. P\u00ebr lexuesin e sot\u00ebm, Leopardi mbetet po aq aktual dhe frym\u00ebzues sa n\u00eb koh\u00ebn kur jetoi. <\/p>\n\n\n\n
Nj\u00eb figur\u00eb q\u00eb e shihte bot\u00ebn n\u00eb t\u00eb gjitha dimensionet e saj. Nga shkenca te let\u00ebrsia, nga gjuha te filozofia, Leopardi vazhdon t\u00eb magjeps\u00eb brezat, duke na kujtuar se gjenialiteti shpesh lind aty ku sfidat duken t\u00eb pakap\u00ebrcyeshme.<\/p>\n\n\n\n
\u00a9\ufe0fz\u00ebrionline<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Giacomo Leopardi, nj\u00eb nga figurat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb italiane, \u00ebsht\u00eb i njohur p\u00ebr poezit\u00eb e tij t\u00eb fuqishme dhe filozofin\u00eb e tij t\u00eb thell\u00eb, por jeta e tij mbart shum\u00eb detaje interesante q\u00eb pak njer\u00ebz i din\u00eb. Nga emri i gjat\u00eb deri te pasioni p\u00ebr shkenc\u00ebn, Leopardi mbetet nj\u00eb figur\u00eb shum\u00ebdimensionale q\u00eb tejkalon […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":4359,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,7],"tags":[],"class_list":["post-4358","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-jeta","category-kulture"],"yoast_head":"\n