\u00c7do klikim, shp\u00ebrndarje, koment dhe postim q\u00eb b\u00ebjm\u00eb online krijon nj\u00eb gjurm\u00eb digjitale q\u00eb mund t\u00eb jet\u00eb e pamundur t\u00eb fshihet. Duke u rritur me teknologjin\u00eb digjitale, f\u00ebmij\u00ebt sot p\u00ebrballen me rreziqe p\u00ebr privat\u00ebsin\u00eb, identitetin, reputacionin dhe sigurin\u00eb e tyre si kurr\u00eb m\u00eb par\u00eb. Si prind\u00ebr, mund t\u00eb mb\u00ebshtesim f\u00ebmij\u00ebt tan\u00eb me njohurit\u00eb dhe mjetet q\u00eb u nevojiten p\u00ebr t\u00eb naviguar bot\u00ebn online n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pavarur dhe t\u00eb p\u00ebrgjegjshme. Ja disa k\u00ebshilla thelb\u00ebsore nga ekspert\u00ebt e UNICEF p\u00ebr t\u00eb ndihmuar n\u00eb mbrojtjen e privat\u00ebsis\u00eb s\u00eb f\u00ebmij\u00ebs suaj online:<\/p>\n\n\n\n
Sigurohuni q\u00eb \u00e7do pajisje q\u00eb p\u00ebrdor f\u00ebmija juaj \u2013 p\u00ebrfshir\u00eb smartfon\u00ebt, tablet\u00ebt, kompjuter\u00ebt dhe pajisjet inteligjente (si lodrat me lidhje n\u00eb internet, altoparlant\u00ebt dhe or\u00ebt inteligjente) \u2013 t\u00eb jen\u00eb t\u00eb p\u00ebrdit\u00ebsuara dhe t\u00eb ken\u00eb versionet m\u00eb t\u00eb fundit t\u00eb softuerit. Kjo ndihmon n\u00eb mbrojtjen kund\u00ebr rreziqeve t\u00eb siguris\u00eb si qasja e paautorizuar, vjedhja e identitetit dhe shkeljet e t\u00eb dh\u00ebnave.<\/p>\n\n\n\n
Kontrolloni cil\u00ebsimet e privat\u00ebsis\u00eb p\u00ebr \u00e7do pajisje p\u00ebr t\u00eb minimizuar t\u00eb dh\u00ebnat q\u00eb mblidhen dhe ndahen (p.sh. vendndodhja dhe fotot), dhe p\u00ebr t\u00eb kontrolluar qasjen n\u00eb kamera dhe mikrofona. Mbani t\u00eb mbuluara kamerat kur nuk jan\u00eb n\u00eb p\u00ebrdorim.<\/p>\n\n\n\n
Kontrolloni cil\u00ebsimet e aplikacioneve dhe sh\u00ebrbimeve. Sigurohuni q\u00eb cil\u00ebsimet e privat\u00ebsis\u00eb n\u00eb aplikacionet dhe sh\u00ebrbimet q\u00eb p\u00ebrdor f\u00ebmija juaj t\u00eb jen\u00eb t\u00eb konfiguruara p\u00ebr t\u00eb mbrojtur privat\u00ebsin\u00eb e tij\/saj. Kontrolloni se cilat t\u00eb dh\u00ebna jan\u00eb t\u00eb ndara me pal\u00eb t\u00eb treta dhe kufizoni aksesin n\u00eb informacionin personal.<\/p>\n\n\n\n
Sigurohuni q\u00eb f\u00ebmij\u00ebt tuaj t\u00eb p\u00ebrdorin cil\u00ebsimet e privat\u00ebsis\u00eb n\u00eb platformat e mediave sociale dhe aplikacionet q\u00eb p\u00ebrdorin p\u00ebr t\u00eb kontrolluar se kush mund t\u00eb shoh\u00eb informacionin e tyre.<\/p>\n\n\n\n
P\u00ebrdorni fjal\u00ebkalime t\u00eb forta dhe unike. \u00c7do llogari dhe pajisje duhet t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb fjal\u00ebkalim t\u00eb fort\u00eb dhe unik.<\/p>\n\n\n\n
Fjal\u00ebkalimet duhet t\u00eb jen\u00eb t\u00eb gjata dhe t\u00eb p\u00ebrmbajn\u00eb nj\u00eb kombinim shkronjash, numrash dhe simbolesh.<\/p>\n\n\n\n
Konsideroni dhe p\u00ebrdorimin e nj\u00eb menaxheri fjal\u00ebkalimesh p\u00ebr t\u00eb ndihmuar n\u00eb gjenerimin dhe ruajtjen e tyre.<\/p>\n\n\n\n
Kur \u00ebsht\u00eb e mundur, aktivizoni verifikimin me dy faktor\u00eb p\u00ebr nj\u00eb shtres\u00eb t\u00eb shtuar sigurie. Kjo do t\u00eb thot\u00eb se p\u00ebrve\u00e7 fjal\u00ebkalimit, do t\u00eb k\u00ebrkohet nj\u00eb kod i dyt\u00eb p\u00ebr t’u loguar n\u00eb llogari.<\/p>\n\n\n\n
Monitoroni dhe p\u00ebrdit\u00ebsoni rregullisht cil\u00ebsimet e privat\u00ebsis\u00eb n\u00eb pajisje dhe aplikacione, sidomos pas p\u00ebrdit\u00ebsimeve t\u00eb softuerit ose kur instaloni aplikacione t\u00eb reja.<\/p>\n\n\n\n
Bisedoni rregullisht me f\u00ebmij\u00ebt p\u00ebr faqet q\u00eb vizitojn\u00eb dhe aplikacionet q\u00eb p\u00ebrdorin.<\/p>\n\n\n\n
P\u00ebrdorni softuer monitorues kur \u00ebsht\u00eb e nevojshme.<\/p>\n\n\n\n
Ndihmoni f\u00ebmij\u00ebt t\u00eb kuptojn\u00eb q\u00eb \u00e7do veprim online mund t\u00eb ket\u00eb pasoja afatgjata p\u00ebr reputacionin e tyre.<\/p>\n\n\n\n
Diskutoni dhe edukojini ata p\u00ebr r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e ruajtjes s\u00eb privat\u00ebsis\u00eb s\u00eb tyre online dhe p\u00ebr rreziqet e ndarjes s\u00eb tep\u00ebrt t\u00eb informacionit personal. K\u00ebshillojini ata t\u00eb jen\u00eb t\u00eb kujdessh\u00ebm dhe t\u00eb mendojn\u00eb p\u00ebr pasojat para se t\u00eb ndajn\u00eb di\u00e7ka online. U thoni q\u00eb t\u00eb mos ndajn\u00eb informacion personal si adresa, numra telefoni apo t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb tjera personale online. <\/p>\n\n\n\n
Ndihmoni f\u00ebmij\u00ebt t\u00eb kuptojn\u00eb q\u00eb \u00e7do veprim online mund t\u00eb ket\u00eb pasoja afatgjata p\u00ebr reputacionin e tyre.<\/p>\n\n\n\n
Si prind duhet t\u00eb inkurajoni sjelljen e mir\u00eb online. M\u00ebsimi i empatis\u00eb dhe respektit n\u00eb nd\u00ebrveprimet e tyre online \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsor.<\/p>\n\n\n\n
UNICEF sugjeron q\u00eb t’i informoni dhe p\u00ebr rreziqet e cyberbullying-ut. B\u00ebhuni t\u00eb hapur p\u00ebr t\u00eb diskutuar p\u00ebr bullizimun online dhe jepuni mb\u00ebshtetje n\u00eb rast se ndodh.<\/p>\n\n\n\n
Ju mund t\u00eb ndihmoni n\u00eb mbrojtjen e privat\u00ebsis\u00eb dhe siguris\u00eb online t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve tuaj p\u00ebrmes kontrollit t\u00eb pajisjeve dhe treguesve t\u00eb p\u00ebrdorur n\u00eb to, nd\u00ebrsa duke biseduar me ta mund t\u00eb ndihmoni q\u00eb f\u00ebmij\u00ebt tuaj t\u00eb jen\u00eb m\u00eb t\u00eb sigurt dhe m\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjegjsh\u00ebm n\u00eb bot\u00ebn dixhitale.<\/p>\n\n\n\n
\u00a9\ufe0fz\u00ebrionline<\/p>\n\n\n\n
*Ripublikimi i materialeve tona lejohet vet\u00ebm n\u00ebse b\u00ebhet citimi i autorit, burimit origjinal.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00c7do klikim, shp\u00ebrndarje, koment dhe postim q\u00eb b\u00ebjm\u00eb online krijon nj\u00eb gjurm\u00eb digjitale q\u00eb mund t\u00eb jet\u00eb e pamundur t\u00eb fshihet. Duke u rritur me teknologjin\u00eb digjitale, f\u00ebmij\u00ebt sot p\u00ebrballen me rreziqe p\u00ebr privat\u00ebsin\u00eb, identitetin, reputacionin dhe sigurin\u00eb e tyre si kurr\u00eb m\u00eb par\u00eb. Si prind\u00ebr, mund t\u00eb mb\u00ebshtesim f\u00ebmij\u00ebt tan\u00eb me njohurit\u00eb dhe mjetet […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":865,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-864","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-jeta"],"yoast_head":"\n