Dhjetë vite kanë kaluar që nga momenti kur shatërvani i sheshit “Liria” në Durrës u zhduk nga qendra e qytetit, në heshtje, gjatë natës. Ishte viti 2015, kur një firmë ndërtimi e angazhuar për rikualifikimin e sheshit nisi punimet dhe, pa paralajmërim publik, largoi një nga simbolet më të dashur për durrsakët.
Shatërvani nuk ishte thjesht një element dekorativ. Ai përfaqësonte kujtime kolektive, takime familjare, fëmijëri të ngrohta dhe net verore në qendër të qytetit, ulur rreth tij. Heqja e shatërvanit solli një valë protestash qytetare, përfshirë një peticion me mbi 6 mijë firma që kërkonin mosprishjen dhe ruajtjen e tij në vendin origjinal. Shoqatat për mbrojtjen e trashëgimisë kulturore reaguan ashpër, duke akuzuar Bashkinë për mungesë transparence dhe për shpërfillje të vlerave historike të qytetit.
Zyrtarisht, ishte premtuar se shatërvani do të vendosej në një tjetër shesh të Durrësit, por realiteti është krejt tjetër. Sot, dhjetë vite më vonë, ai ndodhet në një gjendje të mjerueshme. I braktisur, i dëmtuar dhe jashtë vëmendjes institucionale. Një foto e fundit tregon atë që ka mbetur nga ky monument që dikur freskonte zemrën e qytetit, sot i rrëzuar dhe i harruar, si kujtesë e përbuzur e brezave të tërë.
A duhet t’i rikthehet qytetit ky simbol? A është vonë për t’i dhënë jetë një kujtese që ende mbijeton në mendjen e shumë durrsakëve?
Në një kohë kur qytetet e mëdha bëjnë përpjekje për të rivlerësuar trashëgiminë e tyre urbane, rasti i shatërvanit të Durrësit, dhe jo vetëm, mbetet një plagë e hapur për identitetin e tij. Dhe pyetja mbetet: sa herë mund të lejojmë që historia të largohet në mes të natës, pa lënë gjurmë?
V.Q.
©️zërionline
