Akademiku Luan Omari, një nga figurat themeluese të Akademisë së Shkencave dhe emrat më të rëndësishëm të së drejtës kushtetuese në Shqipëri, është ndarë nga jeta sot, më 29 tetor. Pas më shumë se shtatë dekadash veprimtari akademike, ai lë pas një trashëgimi të çmuar në shkencën juridike, arsimin e lartë dhe formimin e brezave të juristëve.
Shqipëria humbet një prej personaliteteve të saj të shquara akademike. Luan Omari, juristi që ia kushtoi jetën studimit të shtetit dhe së drejtës, mësimdhënies dhe zhvillimit të mendimit kushtetues shqiptar, është ndarë nga jeta në moshën 101-vjeçare.
Me largimin e tij, mbyllet edhe një kapitull i historisë së Akademisë së Shkencave të Shqipërisë. Omari ishte anëtari i fundit i mbijetuar i brezit që themeloi këtë institucion në vitin 1972, ku për dekada kontribuoi jo vetëm si studiues, por edhe në drejtimin dhe organizimin e veprimtarisë shkencore.
I lindur më 10 qershor 1925, Luan Omari u formua në një mjedis me tradita kulturore dhe arsimore. Arsimin e hershëm e kreu në Bari të Italisë, ndërsa maturën e përfundoi në gjimnazin italian të Tiranës. Studimet e larta për drejtësi i nisi në Beograd dhe i vijoi në Sofje, ku u diplomua në Shkencat Juridike.
Rrugëtimin profesional e ndërtoi në auditorët universitarë dhe në institucionet shkencore. Në vitet 1954-1957 punoi si docent i së Drejtës Publike në Institutin e Lartë Juridik të Tiranës, ndërsa nga viti 1957 deri në vitin 1974 drejtoi si dekan Fakultetin Juridik të Universitetit të Tiranës. Përgjatë këtyre viteve, krahas drejtimit të fakultetit, dha mësim në të drejtën kushtetuese, teorinë e shtetit dhe së drejtës, si dhe të drejtën publike.
Pesha e tij në jetën akademike nuk matet vetëm me funksionet që mbajti, por edhe me brezat e juristëve që u formuan nën ndikimin e dijes dhe punës së tij. Përmes mësimdhënies, studimeve dhe botimeve, Omari ndihmoi në zhvillimin e shkencave juridike dhe në konsolidimin e mendimit kushtetues shqiptar.
Në Akademinë e Shkencave, ku ishte anëtar që prej themelimit në vitin 1972, shërbeu si sekretar shkencor gjatë viteve 1975-1993. Në vitin 1997 mori detyrën e zëvendëskryetarit të institucionit. Për Omarin, Akademia ishte një nga hapësirat kryesore të veprimtarisë së tij shkencore, ku për dekada u angazhua në zhvillimin dhe organizimin e kërkimit akademik.
Kontributi i tij kapërceu kufijtë e vendit. Nga viti 1992 ishte anëtar i Akademisë Evropiane të Shkencave dhe Arteve, ndërsa në vitet 1998-2006 përfaqësoi Shqipërinë në Komisionin Evropian për Demokraci përmes së Drejtës, të njohur si Komisioni i Venecias, pranë Këshillit të Evropës. Në vitet 2003-2005 mbajti edhe postin e zëvendëskryetarit të këtij institucioni, duke marrë pjesë në veprimtarinë e tij për çështje që lidhen me demokracinë, shtetin e së drejtës dhe standardet kushtetuese.
Një tjetër kontribut i rëndësishëm i Omarit lidhet me zhvillimet kushtetuese të Shqipërisë pas viteve ’90. Ai u përfshi në proceset dhe debatet për hartimin e Kushtetutës dhe legjislacionit kushtetues, në një periudhë vendimtare për ndërtimin e institucioneve të shtetit demokratik. Veprat e tij shkencore, studimet dhe monografitë mbi të drejtën kushtetuese, historinë e së drejtës dhe sistemin juridik shqiptar mbeten pjesë e rëndësishme e literaturës juridike në vend.
Për veprimtarinë e tij shumëvjeçare, Akademia e Shkencave e Shqipërisë e nderoi në vitin 2016 me Çmimin e Karrierës Akademike. Në vitin 2020, Presidenti i Republikës i akordoi dekoratën “Gjergj Kastrioti Skënderbeu”, në vlerësim të meritave të tij në fushën e së drejtës dhe kontributit në zhvillimin e institucioneve të dijes.
Në moshën 101-vjeçare, Luan Omari mbetet një nga figurat që lidhin disa periudha të historisë shqiptare: zhvillimin e arsimit juridik, ngritjen e institucioneve shkencore dhe përpjekjet për ndërtimin e shtetit të së drejtës pas ndryshimeve politike të viteve ’90.
Me ndarjen e tij nga jeta, Shqipëria humbet jo vetëm një akademik dhe jurist të njohur, por edhe një dëshmitar të një shekulli ndryshimesh, që e përktheu përvojën e tij në mësimdhënie, kërkim shkencor dhe kontribut institucional. Trashëgimia e tij do të vijojë të jetojë në veprat që la pas dhe në brezat e juristëve që formoi.
©ZëriOnline
