Shqipëria po përballet me një tjetër problem ligjor ndërkombëtar, pasi një gjykatë federale në Uashington ka autorizuar nisjen e procedurave për sekuestrimin e aseteve të shtetit shqiptar jashtë vendit, për të zbatuar një vendim arbitrazhi prej rreth 13 milionë dollarësh. Vendimi vjen pas një procesi të gjatë gjyqësor që lidhet me konfliktin mes shtetit shqiptar dhe kompanisë GBC Oil, e cila kishte marrë të drejta për shfrytëzimin e disa fushave naftëmbajtëse në Shqipëri.
Si nisi konflikti
Historia e kësaj çështjeje daton më shumë se një dekadë më parë. Fillimisht, kompania Stream Oil & Gas mori licenca për shfrytëzimin e disa fushave të naftës në Shqipëri. Më pas, pas disa ndryshimeve në pronësi, aktiviteti kaloi tek kompania GBC Oil.
Konflikti shpërtheu kur qeveria shqiptare rriti taksat mbi koncesionet e naftës dhe më vonë vendosi të rikthejë në kontroll shtetëror disa nga fushat e naftës, duke argumentuar se kompania nuk kishte përmbushur detyrimet kontraktuale dhe kishte borxhe ndaj shtetit.
Kompania iu drejtua Gjykatës Ndërkombëtare të Arbitrazhit të ICC në Zvicër, e cila në vitin 2020 vendosi që Shqipëria të paguajë rreth 12.7 milionë dollarë dëmshpërblim. Meqë ky vendim nuk u pagua nga pala shqiptare, kompania financuese e proceseve gjyqësore Omni Bridgeway ndërmori hapa ligjorë në Shtetet e Bashkuara për ta zbatuar atë.
Vendimi i gjykatës amerikane
Gjykata federale në Uashington e njohu vendimin e arbitrazhit dhe konfirmoi detyrimin e Shqipërisë për të paguar. Pas moszbatimit të këtij vendimi për një periudhë të gjatë, gjykata ka autorizuar procedurat për sekuestrimin e aseteve të shtetit shqiptar jashtë vendit për të shlyer detyrimin. Kjo do të thotë se kreditorët mund të kërkojnë identifikimin dhe bllokimin e pasurive shtetërore shqiptare në juridiksione të huaja.
Një precedent i ngjashëm: rasti Becchetti
Ky zhvillim kujton rastin e biznesmenit italian Francesco Becchetti, ku Shqipëria u detyrua të paguante rreth 130 milionë euro, ndërsa në një moment u sekuestruan edhe fonde të kompanisë shtetërore të navigimit ajror Albcontrol në një bankë të huaj.
Pasojat e mundshme për Shqipërinë
- Presion mbi financat e shtetit
Edhe pse shuma prej 13 milionë dollarësh nuk është shumë e madhe për buxhetin e shtetit, vendimi shton presionin financiar dhe krijon një tjetër detyrim ndërkombëtar. - Rrezik për sekuestrim asetesh jashtë vendit
Nëse pagesa nuk kryhet, mund të synohen llogari bankare të institucioneve shtetërore jashtë vendit; pagesa ndërkombëtare të kompanive shtetërore; si dhe
asete të tjera të identifikueshme të shtetit shqiptar. - Dëmtim i reputacionit juridik të vendit
Moszbatimi i vendimeve të arbitrazhit ndërkombëtar mund të ndikojë negativisht në perceptimin e investitorëve të huaj për sigurinë ligjore në Shqipëri. - Rritje e rrezikut për procese të tjera
Shqipëria është përballur disa herë me procese arbitrazhi ndërkombëtar në sektorët e energjisë, naftës dhe koncesioneve. Çdo rast i humbur rrit rrezikun për kosto të reja për shtetin.
©️zërionline
