Një grua rreth 75 vjeçe raportohet se mbeti e plagosur dhe një kat i banesës së saj u dëmtua rëndë pas një shpërthimi në Roskovec. Sipas informacionit paraprak, ngjarja ndodhi teksa e dëmtuara po ndizte sobën me gaz. Shkaku i saktë i shpërthimit, megjithatë, mbetet për t’u përcaktuar nga ekspertiza dhe verifikimet e autoriteteve.
Rasti rikthen një pyetje që prek mijëra familje që përdorin bombola të gazit të lëngshëm për gatim apo ngrohje:
Sa të sigurta janë bombolat dhe instalimet e gazit brenda banesave dhe sa shpesh kontrollohen?
Bombola nuk është vetvetiu një burim i pasigurt energjie. Standardet teknike ekzistojnë pikërisht për të garantuar sigurinë e bombolave, valvulave dhe pajisjeve përkatëse. Në Shqipëri janë publikuar standarde për bombolat e rimbushshme të GLN-së, përfshirë kërkesat për valvulat me mbyllje automatike dhe testet e prodhimit e kontrollit.
Problemi nis kur në zinxhirin e sigurisë dështon një hallkë.
Një bombolë e dëmtuar, një valvul problematike, një rregullator i konsumuar, një tub i çarë apo një lidhje jo e përshtatshme mund të shkaktojë rrjedhje gazi.
Rreziku më i madh është akumulimi i gazit në një ambient të mbyllur dhe ndezja e tij nga një burim flake ose shkëndije.
Udhëzimet zyrtare të sigurisë për GLN-në theksojnë se bombolat duhet të mbahen në pozicion vertikal, në ambiente të ajrosura dhe larg burimeve të nxehtësisë apo materialeve të ndezshme. Po ashtu, lidhjet, zorrët dhe rregullatori duhet të kontrollohen rregullisht.
Një tjetër pikë kritike është kontrolli i rrjedhjeve. Nëse dyshohet për rrjedhje, kontrolli nuk duhet bërë kurrë me shkrepëse apo flakë. Një mënyrë e rekomanduar është përdorimi i solucionit me ujë dhe sapun në lidhje: nëse krijohen flluska, mund të ketë rrjedhje.
Rreziku që nuk duket
Gazi i lëngshëm është shumë i ndezshëm. Nëse del nga bombola ose instalimi, ai mund të përzihet me ajrin dhe të krijojë një atmosferë shpërthyese. Për më tepër, avujt e GLN-së janë më të rëndë se ajri dhe mund të grumbullohen në nivele të ulëta të ambienteve.
Kjo e bën veçanërisht të rëndësishme ajrimin e kuzhinës dhe respektimin e kushteve të instalimit.
Në rast se ndihet erë gazi, rregulli kryesor është të mos ndizet soba dhe të mos përdoren shkrepëse apo çakmakë. Gjithashtu nuk duhet të ndizet apo fiket çelësi elektrik, pasi edhe një shkëndijë e vogël mund të ndezë gazin e grumbulluar. Nëse është e sigurt për t’u bërë, duhet ndërprerë furnizimi me gaz, të ajroset ambienti dhe, në rast rrjedhjeje të madhe ose pasigurie, banorët duhet të largohen dhe të kërkojnë ndihmë profesionale.
Edhe gjendja fizike e bombolës është thelbësore. Korrozioni, dëmtimet, gropëzimet ose deformimet nuk duhen neglizhuar. Autoritetet e sigurisë në vende të ndryshme kërkojnë testim periodik të bombolave dhe kontroll të tyre përpara rimbushjes; udhëzimet për përdoruesit theksojnë gjithashtu se bombolat e dëmtuara nuk duhet të rimbushen apo përdoren.
Në Shqipëri, ISHTI referon kuadrin teknik dhe ligjor për sigurinë e bombolave të GLN-së dhe instalimeve të tyre, përfshirë VKM-në nr. 212, datë 16.03.2016, për kushtet dhe rregullat teknike për përpunimin e bombolave të mbushura me gaz të lëngshëm.
Katër gjëra që nuk duhen neglizhuar në shtëpi
- Bombola duhet të jetë në gjendje të mirë. Pa ndryshk të theksuar, deformime, çarje apo dëmtime.
- Rregullatori dhe tubat duhet të kontrollohen. Një lidhje e liruar ose një tub i dëmtuar mund të kthehet në pikën e nisjes së rrjedhjes.
- Bombola duhet të mbahet në pozicionin e duhur dhe në një hapësirë të ajrosur. Nuk duhet të ekspozohet ndaj temperaturave të larta, flakëve apo burimeve të tjera të nxehtësisë.
- Era e gazit është alarm, jo diçka që duhet injoruar. Nëse ndihet erë gazi, nuk duhet kërkuar burimi me flakë. Furnizimi duhet ndërprerë nëse mund të bëhet në mënyrë të sigurt, ambienti duhet ajrosur dhe në rast rreziku duhet dalë menjëherë nga banesa.
Rasti i Roskovecit është ende në fazën e verifikimit dhe nuk mund të thuhet pa ekspertizë nëse shkaku ishte bombola, rregullatori, tubi, instalimi apo një problem tjetër i pajisjes, por dëmet e raportuara dhe plagosja e një të moshuare janë një tjetër kujtesë se gazi në banesë kërkon të njëjtën disiplinë sigurie si çdo pajisje tjetër nën presion dhe me lëndë shumë të ndezshme.
Në një banesë, disa sekonda kontroll mund të jenë diferenca mes një mëngjesi të zakonshëm dhe një shpërthimi.
L. B.
