Bajau, një fis unik që jeton kryesisht në gadishullin qendror të Sulawesit, Indonezi, janë të njohur si “Nomadët e Detit” për shkak të aftësive të tyre të jashtëzakonshme për të jetuar dhe punuar nën ujë. Ky komunitet ka zhvilluar një përshtatje të jashtëzakonshme gjenetike, duke u lejuar të zhyten deri në 60 metra thellësi dhe të mbajnë frymën për më shumë se 10 minuta.
Përshtatje e evoluar gjenetike
Studime shkencore kanë zbuluar se këto aftësi nuk janë thjesht rezultat i stërvitjes, por rrjedhin nga ndryshime gjenetike të trashëguara. Gjeni PDE10A, i vendosur në kromozomin 6, ka pësuar një mutacion që ndikon në funksionimin e shpretkës. Ky organ, i cili vepron si një rezervuar gjaku, është më i madh tek individët Bajau, duke u mundësuar atyre të qarkullojnë më shumë oksigjen në trup gjatë kohës që janë nën ujë. Kjo përshtatje njihet si splenomegali dhe është thelbësore për zhytjet afatgjata.
Një tjetër gjen i përzgjedhur nga evolucioni është BDKRB2, i cili ndodhet në kromozomin 14. Ky gjen lidhet me receptorët e bradikininës, një peptid që shkakton vazodilatim dhe është i lidhur me refleksin e zhytjes. Refleksi i zhytjes aktivizohet natyrshëm tek të gjithë njerëzit kur bien në kontakt me ujë të ftohtë, por tek Bajau, ky refleks është jashtëzakonisht i fuqishëm dhe efektiv.
Një Mundësi për të kuptuar tolerancën ndaj hipoksisë
Këto gjetje ofrojnë njohuri të reja për tolerancën njerëzore ndaj hipoksisë, një gjendje e shkaktuar nga mungesa e oksigjenit. Për shkencëtarët, studimi i Bajau përfaqëson një shembull unik të ndërveprimit midis evolucionit gjenetik dhe përshtatjes mjedisore. Pyetja kryesore që mbetet është të përcaktohet nëse këto aftësi janë rezultat i përzgjedhjes natyrore ndër breza, apo nëse një pjesë e tyre formohet nga aklimatizimi i fituar gjatë jetës.
Trashëgimi e jashtëzakonshme kulturore dhe shkencore
Përshtatjet e Bajau janë një dëshmi e fuqishme e aftësisë së njerëzimit për t’u përshtatur me kushte ekstreme jetese. Jetesa e tyre si “Nomadë të Detit” vazhdon të sfidojë dhe të frymëzojë shkencëtarët për të kuptuar më mirë lidhjet midis gjenetikës dhe mjedisit, duke zbuluar mënyrat se si organizmi njerëzor arrin të përballojë sfidat më ekstreme të natyrës.
©️zërionline
