Në një kohë kur gratë në shumicën e qytetërimeve antike ishin të nënshtruara dhe pa të drejta, gratë etruske gëzonin një status të veçantë që i dallonte si të lira, të pavarura dhe aktive në jetën publike. Kjo mënyrë jetese, që u perceptua si e çuditshme apo madje skandaloze nga grekët dhe romakët, dëshmon për një shoqëri që i vlerësonte dhe u njihte grave një rol më të gjerë përtej kufijve të shtëpisë.
Historiani grek Theopompus, në shekullin e IV para Krishtit, përshkruan një tablo të çuditshme për gratë etruske. Sipas tij, ato nuk ishin të lidhura ngushtë me burrat e tyre, pinin verë pa kufi, shfaqeshin lakuriq në publik dhe ndanin tryezën me këdo. Për grekët dhe romakët, ku gratë kishin një rol strikt të kufizuar në shtëpi, ky përshkrim tingëllonte si një shthurje e plotë morale.
Por ky imazh është kundërshtuar nga burime të tjera më të besueshme. Aristoteli, për shembull, shkruan se etruskët hanin së bashku me gratë e tyre, duke ndarë të njëjtën batanije, një simbol i afërsisë dhe respektit familjar. Gjithashtu, nuk ekzistojnë dëshmi që të mbështesin idenë se lakuriqësia publike ishte normë tek etruskët. Sa për pirjen e verës, gërmimet arkeologjike kanë zbuluar kupa dhe enë në varret e grave, çka mund të tregojë se ato e shijonin këtë pije, por jo domosdoshmërisht në mënyrë të ekzagjeruar.
Roli i gruas në shoqërinë etruske
Dëshmitë arkeologjike tregojnë se gratë etruske kishin një rol të rëndësishëm në shoqëri, shumë më të lirë se bashkëkohëset e tyre greke apo romake. Ato nuk jetonin në hije, por merrnin pjesë në jetën publike, në shfaqje, lojëra dhe madje edhe në bankete, diçka që në Greqi dhe Romë ishte e paimagjinueshme për gratë e ndershme. Në këto kultura, e vetmja kategori grash që lejohej në bankete ishin prostitutat. Prandaj, fakti që gratë etruske ishin të pranishme në këto festa u keqkuptua nga shkrimtarët e huaj, duke i bërë të duken si të shthurura.
Një tjetër tregues i rëndësishëm i statusit të tyre të lartë është se gratë etruske kishin emra individualë, diçka që nuk ndodhte në Romë, ku gratë identifikoheshin vetëm me mbiemrin familjar. Emrat si Velelia, Thania, Larthia dhe Velthura janë të dokumentuar në mbishkrimet etruske, duke treguar se ato kishin një identitet të njohur nga shoqëria.
Një jetë e lirë dhe e pavarur
Ndryshe nga gratë greke dhe romake, të cilat ishin nën autoritetin e babait apo burrit, gruaja etruske gëzonte më shumë pavarësi. Ajo menaxhonte shtëpinë, kujdesej për fëmijët, zotëronte sende luksoze dhe ishte e pranishme në shumë aspekte të jetës publike. Martesa nuk ishte një institucion i ngurtë dhe në familje ekzistonte një lidhje e fortë emocionale mes bashkëshortëve, prindërve dhe fëmijëve.
Për këtë arsye, për grekët dhe romakët, mënyra e jetesës së gruas etruske ishte një enigmë e pakuptueshme dhe shpesh përkthehej si imoralitet. Në të vërtetë, ajo ishte një pasqyrë e një shoqërie më të hapur dhe më të avancuar për kohën, ku gratë ishin më shumë sesa thjesht nëna dhe bashkëshorte. Ato ishin qytetare me të drejta dhe liri që në shumë kultura do të duheshin shekuj për t’u arritur.
©️zërionline
