Duke u nisur nga shqetësimet që ka rikthyer virusi Nipah, historia na çon sërish te një pyetje që ngre frikë, por edhe kureshtje shkencore: pse disa nga viruset më të rrezikshme për njeriun vijnë nga lakuriqët e natës? Dhe më tej akoma: çfarë ngjashmërish kanë lakuriqët me ne, që i bëjnë ata “strehë ideale” për këto viruse?
Virusi Nipah: një alarm i heshtur
Virusi Nipah, i identifikuar për herë të parë në fund të viteve ’90, transmetohet te njeriu kryesisht nga fruit bats (lakuriqët frutngrënës). Ai shkakton:
* infeksione të rënda respiratore
* encefalit (infeksion të trurit)
* dhe ka një shkallë vdekshmërie shumë të lartë
Çfarë e bën shqetësues është fakti se lakuriqët e natës e mbajnë virusin pa u sëmurë, ndërsa te njeriu ai shndërrohet në një armë vdekjeprurëse.
Ngjashmëri biologjike që krijojnë rrezik
Paradoksi qëndron pikërisht këtu: lakuriqët janë më të ngjashëm me njeriun sesa mendojmë.
1. Sistemi imunitar, i fortë, por i kontrolluar
Lakuriqët kanë një sistem imunitar jashtëzakonisht të avancuar, që:
* e mban virusin nën kontroll
* shmang inflamacionin e tepruar
* nuk e “shkatërron” trupin e vet gjatë luftës me infeksionin
Te njeriu, përkundrazi, reaksioni imunitar shpesh është i dhunshëm, duke çuar në komplikacione fatale.
Kjo ngjashmëri në mekanizëm, por jo në balancë, e bën virusin lehtësisht të adaptueshëm nga lakuriqi te njeriu.
2. Jetë sociale dhe afërsi fizike
Lakuriqët jetojnë në koloni të mëdha, me kontakt të vazhdueshëm:
* ndajnë ushqimin
* flenë të grumbulluar
* kujdesen për njëri-tjetrin
Kjo i bën të ngjashëm shumë me shoqërinë njerëzore. Për viruset, kjo është “laboratori perfekt” për:
* mutacione
* forcim
* përshtatje për kalim nga një trup në tjetrin
3. Jetëgjatësia dhe metabolizmi
Për madhësinë e tyre, lakuriqët jetojnë jashtëzakonisht gjatë, njësoj si njerëzit krahasuar me gjitarë të tjerë.
Fluturimi i detyron ata të kenë:
* metabolizëm shumë të lartë
* mekanizma të fortë riparimi qelizor
Kjo i ndihmon të bashkëjetojnë me viruset për vite, duke i bërë këto patogjenë gjithnjë e më rezistentë.
Pse viruset “kalojnë” te njeriu?
Problemi nuk është vetëm biologjik. Është edhe sjellja njerëzore.
* shkatërrimi i pyjeve
* zgjerimi i zonave urbane
* tregtia e kafshëve të egra
* konsumi i frutave të kontaminuara
Të gjitha këto afrojnë lakuriqët me njerëzit, duke krijuar ura të rrezikshme për kalimin e viruseve si Nipah, Ebola apo edhe koronaviruset.
Lakuriqët nuk janë armiku
Është e rëndësishme të thuhet qartë lakuriqët e natës nuk janë “fajtorë”.
Ata janë:
* thelbësorë për ekosistemin
* shpërndarës farash
* ruajtës të balancës natyrore
Virusi bëhet kërcënim vetëm kur njeriu cenon kufijtë e natyrës.
Virusi Nipah na kujton se sa të lidhur jemi biologjikisht me botën e egër.
Ngjashmëritë mes lakuriqëve dhe njerëzve, sistemi imunitar, sjellja sociale, jetëgjatësia, janë arsyeja pse viruset e tyre mund të na prekin kaq rëndë.
Në vend të frikës, kjo është një thirrje për kujdes, studim dhe respekt ndaj natyrës, sepse shpesh, epidemitë nuk lindin nga kafshët, por nga afërsia e pakontrolluar e njeriut me to.
©️zërionline
