British Museum hap sot, më 10 shtator, ekspozitën e Tapicerisë së Bayeux, e cila kthehet në Angli për herë të parë që nga shekulli XI. Vepra do të qëndrojë në Londër deri më 11 korrik 2027, përpara se Franca ta rikthejë në muzeun e rinovuar të Bayeux.
Emri tradicional e quan tapiceri, por autorët e qëndisën veprën mbi nëntë panele liri, me fije leshi të ngjyrosura. Rrëfimi prej 58 skenash ndjek konfliktin ndërmjet Harold Godwinsonit dhe dukës William të Normandisë, kalimin e ushtrisë normane përmes Kanalit dhe Betejën e Hastingsit, më 14 tetor 1066.
Vepra paraqet 623 burra, 190 kuaj, 35 qen, 37 ndërtesa dhe 41 anije. Ajo dokumenton armët, veshjet, ndërtimin e anijeve, ushqimin dhe arkitekturën e shekullit XI. Një skenë tregon kometën Halley, e cila kaloi pranë Tokës në vitin 1066. Pjesa përfundimtare mungon dhe historianët nuk kanë përcaktuar nëse ajo tregonte kurorëzimin e Williamit.
Kryekuratori Michael Lewis e konsideron veprën edhe instrument politik. Sipas tij, autorët synuan t’u tregonin anglo-saksonëve se pushteti kishte ndryshuar dhe se William mbante tashmë kurorën. Tapiceria ruan megjithatë detaje që e ndërlikojnë propagandën normane. Ajo paraqet viktimat civile, shtëpitë e djegura, ushtarët që grabisin të vdekurit dhe kufijtë dekorativë me kafshë e krijesa mitologjike që komentojnë veprimin kryesor. Associated Press
Interesi publik ka kaluar parashikimet e muzeut. British Museum shiti brenda disa orësh kontingjentin e parë të biletave, arkëtoi 2.5 milionë paund dhe regjistroi shitjen më të lartë për një ekspozitë në historinë e institucionit. Muzeu pret rreth një milion vizitorë. Biletat kushtojnë deri në 33 paund dhe vizitorët kanë 40 minuta për ta parë veprën, për shkak të kufizimeve të ndriçimit. Reuters
Franca e transportoi veprën në korrik me një arkë të kontrolluar klimatikisht, pajisje kundër dridhjeve dhe eskortë policore. British Museum e ka shtrirë në një vitrinë të posaçme dhe përdor ndriçim prej 50 luksësh, standardi muzeor për tekstilet e ndjeshme. Skema britanike e garancisë shtetërore mbulon një vlerë prej 800 milionë paundësh, rreth 960 milionë euro.
Huazimi shkaktoi kundërshtime për shkak të gjendjes së veprës. Një studim i vitit 2020 regjistroi 24,204 njolla, 16,445 rrudha, 9,646 boshllëqe në pëlhurë ose qëndisje dhe 30 çarje të pastabilizuara. Gazetari francez Didier Rykner mblodhi mbi 70 mijë firma kundër transportit, ndërsa dy raporte ekspertësh të viteve 2021 dhe 2022 i rekomanduan presidentit Emmanuel Macron që të mos e lëvizte veprën. Ekipet franceze dhe britanike deklarojnë se Tapiceria e përballoi udhëtimin pa dëmtime strukturore. The Guardian, 10 shtator 2026
Marrëveshja ka edhe peshë diplomatike. Emmanuel Macron dhe mbreti Charles III e vizituan ekspozitën përpara hapjes. Në këmbim të huazimit, British Museum dërgon në Normandi objekte nga Sutton Hoo dhe figurat mesjetare të shahut nga ishulli Lewis.
Pse e zgjodhëm
Hapja bashkon katër elemente të matshme: një vepër gati njëmijëvjeçare, një nga institucionet muzeore më të mëdha në botë, interesin e një milion vizitorëve dhe një debat konkret mbi kufirin midis ekspozimit publik dhe ruajtjes fizike të trashëgimisë.
Lidhja me Shqipërinë mbetet historike. Pesëmbëdhjetë vjet pas Hastingsit, një tjetër degë e aristokracisë normane, e drejtuar nga Robert Guiscardi, sulmoi Perandorinë Bizantine dhe mundi ushtrinë e Aleksit I Komnen në Dyrrahun e vitit 1081, pranë Durrësit të sotëm. Tapiceria dokumenton kështu fuqinë ushtarake që ndryshoi Anglinë, ndërsa historia mesjetare e Durrësit ruan kapitullin ballkanik të zgjerimit norman./Pamfleti
©ZëriOnline
