Në Holandë, në një qytet të vogël pranë Arnhem, prej tetë dekadash një traditë e pazakontë dhe prekëse vazhdon të ruajë gjallë kujtimin e një beteje që ndryshoi fatet e Europës. Në Oosterbeek, aty ku ndodhet varreza ushtarake e aleatëve të rënë në shtator të vitit 1944 gjatë Betejës së Arnhemit, fëmijët e komunitetit kanë mbajtur një premtim që banorët e parë e dhanë menjëherë pas luftës: “Këta burra nuk do të harrohen kurrë.”
Në këtë varrezë të qetë, ku rreshtohen 1,759 gurë të bardhë, secili me një histori të ndërprerë herët, fëmijët e shkollës së Oosterbeek-ut “adoptojnë” nga një varr. Që prej vitit 1945 ata mësojnë emrin e ushtarit, moshën, vendin nga vinte dhe ditën e fundit të jetës së tij. Çdo vit, në Ditën e Përkujtimit, fëmijët ecin në heshtje drejt varrezave dhe vendosin lule të freskëta mbi gurët e të rënëve, një gjest i thjeshtë, por i ngulitur thellë në kulturën e mirënjohjes së komunitetit.
Në këtë përvjetor të 81-të, sërish fëmijë 6 dhe 7 vjeç u gjunjëzuan pranë varreve të ushtarëve britanikë, polakë, kanadezë e italianë, burra që dhanë jetën për një liri që vetë nuk e panë kurrë.
Ata fshijnë gjethet, rregullojnë lulet% dhe pëshpërisin një faleminderit të butë, një falënderim që vjen nga një brez që nuk i njohu kurrë, por që sot gëzon paqen e trashëguar nga sakrifica e tyre.
Familjarë të ushtarëve nga e gjithë bota udhëtojnë çdo% vit drejt Oosterbeek-ut për të parë këtë rit. Dhe kur shohin fëmijët që kujdesen për varret e njerëzve të tyre, dhimbja e humbjes 81-vjeçare shpesh shndërrohet në prehje: në bindjen se ata nuk u harruan kurrë.
Sot, më 29 nëntor, ndërsa Shqipëria feston Ditën e Çlirimit, kjo histori nga një qytet i vogël holandez merr një domethënie të veçantë. Ajo na kujton se liria, pavarësisht vendit apo momentit historik, ka një çmim dhe kërkon kujtesë. Se paqja nuk është dhuratë e përhershme, por një borxh ndaj atyre që sakrifikuan gjithçka.
Në Oosterbeek, fëmijët mësojnë se liria nuk mbahet gjallë vetëm me fjalime dhe ceremoni shtetërore, por me gjeste të heshtura, me përkujdesje, me respekt për ata që nuk mund të flasin më.
Njëherë e një kohë, ata ushtarë ranë nga qielli.
Sot, falë fëmijëve “roje të kujtesës”, ata vazhdojnë të jetojnë në zemrat e njerëzve.
Ndërsa Shqipëria sot nderon çlirimin, kjo histori na fton të kujtojmë se çdo brez ka detyrimin ta mbajë të gjallë idenë e lirisë, po aq sa edhe ata fëmijë holandezë që përkulen para gurëve të bardhë prej mbi 80 vitesh.
©️zërionline
