Miliona njerëz në botë po përballen çdo vit me pasojat e kancerit, një sëmundje që merr më shumë se 26 mijë jetë çdo ditë. Sipas raportit të ri global të Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), në vit regjistrohen rreth 20.6 milionë raste të reja dhe afro 10 milionë vdekje nga kjo sëmundje.
OBSH paralajmëron se pa masa më të forta në parandalim, diagnostikim dhe trajtim, numri i rasteve të reja mund të arrijë në 35 milionë deri në vitin 2050.
Raporti Global i Statusit të Kancerit 2026, i hartuar me Agjencinë Ndërkombëtare për Kërkimin e Kancerit (IARC), evidenton se kanceri mbetet shkaku i dytë më i madh i vdekjeve në botë pas sëmundjeve kardiovaskulare, por ndikimi i tij është shumë më i rëndë në vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme për shkak të mungesës së diagnostikimit dhe trajtimit në kohë.
“Kanceri nuk duhet të përcaktohet nga vendi ku lind një person apo nga të ardhurat e tij”, tha drejtori i përgjithshëm i OBSH-së, Tedros Adhanom Ghebreyesus, duke theksuar se pabarazitë në kujdesin shëndetësor mund të ndryshohen përmes politikave më të koordinuara.
Sipas raportit, diferencat në mbijetesë janë të mëdha. Për kancerin e gjirit, rreth 87% e grave mbijetojnë të paktën pesë vite pas diagnostikimit në vendet me të ardhura të larta, ndërsa në vendet me të ardhura të ulëta kjo shifër zbret në rreth 42%.
Përveç pasojave shëndetësore, kanceri sjell edhe barrë të madhe ekonomike e sociale. Sondazhi i parë global i OBSH-së me pacientë dhe familjarë zbuloi se:
45% përballen me vështirësi financiare;
më shumë se gjysma raportojnë probleme të shëndetit mendor;
kujdestarët përballen me lodhje dhe izolim social.
Kanceri i mushkërive mbetet shkaku kryesor i vdekjeve nga kanceri në botë. Te meshkujt, ndër format më të zakonshme janë kanceri i mushkërive, prostatës dhe kolorektalit, ndërsa te gratë dominon kanceri i gjirit, i mushkërive dhe ai kolorektal.
OBSH vlerëson se rreth 4 në 10 raste të kancerit lidhen me faktorë rreziku që mund të parandalohen, si duhani, alkooli, mbipesha, mungesa e aktivitetit fizik, ushqyerja jo e shëndetshme dhe disa infeksione si HPV dhe hepatiti B e C.
Raporti evidenton edhe përparime: përdorimi i duhanit ka rënë me 27% që nga viti 2010, ndërsa numri i vendeve me plane kombëtare për kontrollin e kancerit është rritur ndjeshëm.
Megjithatë, OBSH thekson se pabarazitë në aksesin ndaj barnave, teknologjive dhe shërbimeve të specializuara mbeten një nga sfidat më të mëdha.
Sipas organizatës, investimet në parandalim, zbulim të hershëm dhe trajtim të barabartë do të përcaktojnë ndikimin që kanceri do të ketë te brezat e ardhshëm.
©ZëriOnline
