Vera në Romën e lashtë
Në fillimet e saj, vera në Romën e lashtë prodhohej nga vreshta të vendosura në zonat kënetore dhe kodrinore të Lazios. Hardhitë ishin të ulëta, të pambështetura dhe prodhonin një verë të dobët. Kjo dëshmonte një rol ende të dorës së dytë të verës në jetën e përditshme romake, aq sa flijimet e para të Romulit bëheshin me qumësht dhe jo me verë. Më vonë, vera u bë pjesë e riteve fetare, por ajo duhej të plotësonte kushte të rrepta, duke shmangur përdorimin e rrushit të shtypur me këmbë të plagosura, apo të hardhive të prekura nga rrufeja.
Fillimisht, grave romake u ndalohej të pinin verë dhe madje të hynin në bodrumet e saj. Për të kontrolluar këtë ndalim, burrat përdornin një praktikë të quajtur ius osculi – e drejta për të puthur gratë e tyre dhe për të nuhatur frymën e tyre. Nga ana tjetër, kultivimi i hardhisë mori shtysë nga ndikimet etruske dhe greke. Etruskët, për shembull, përdornin mbështetëse druri për të përmirësuar cilësinë e verës, ndërsa grekët përhapën kultin e Dionisit, zotit të vreshtarisë, që romakët e përshtatën me emrin Bacchus.
KULTURA E VERËS DHE VRESHTARISË
Italia, në kohën e Romës së lashtë, u bë qendra e prodhimit të verës, duke e kaluar pasurinë e vendeve që eksportonin parfume luksoze. Historiani Plini përshkroi mbi 80 lloje të verës, nga të cilat dy të tretat prodhoheshin në Itali. Deri në shekullin II para erës sonë, sipas Cato-s në veprën De Agricoltura, vreshtaria ishte kultura më e përhapur, e organizuar në mënyrë të strukturuar me toka të gjera dhe skllevër që punonin me disiplinë pothuajse ushtarake.
Vera u kthye në një pije të pandashme në tryezat romake, shpesh të konsumuar në sasi të mëdha. Plini e përshkruante atë si një produkt që mund të bënte njeriun të humbiste mendjen, të kryente krime dhe të futej në një botë të joshjes dhe teprimit. Organizoheshin gara për të parë se kush pinte më shumë, ndërsa disa konsumatorë, të ndikuar nga alkooli, shkruanin testamente apo ftonin në darkë persona të padëshiruar. Në mëngjes, këto ekscese shoqëroheshin nga pasojat: gojë e thatë dhe aromë e keqe, që luftohej me përtypjen e pastileve aromatike.
NJË TRADITË E PASUR ME KREATIVITET
Romakët nuk e pinin kurrë verën të pastër; ajo hollohej me ujë për të shmangur etiketën e pijanecit dhe për të lehtësuar konsumimin e sasive më të mëdha. Prodhimi i verës përfshinte fruta dhe përbërës të ndryshëm si fiq, hurma, mollë, manaferra, e madje edhe erëza të shumta si kanellë, shafran, piper dhe mjaltë. Një nga praktikat më të përhapura ishte aromatizimi i verës për të maskuar defektet e saj – një zakon që lidhet me fjalën infinocchiare, e cila buron nga përdorimi i koprës për të fshehur shijen e verës së prishur.
Vera nuk ishte vetëm një simbol i kënaqësisë, por edhe një element thelbësor i jetës sociale dhe kulturore romake. Nga pijet e përditshme tek ritet fetare dhe eksperimentet gastronomike, ajo mbetet një trashëgimi e çmuar nga Roma e lashtë për botën moderne.
R. N.
