Në vitin 1938, arkeologët që po eksploronin rrënojat e Pompeit zbuluan një fragment të vogël fildishi të gdhendur me mjeshtëri, me origjinë indiane. Ky qytet i lashtë romak, i mbuluar nga hiri vullkanik pas shpërthimit katastrofik të Vezuvit në vitin 79 pas Krishtit, ka mahnitur studiuesit prej shekujsh. Ky zbulim ofron një dëshmi të rëndësishme të lidhjeve kulturore dhe tregtare midis Indisë dhe Perandorisë Romake në shekullin e parë pas Krishtit.
Statuja e fildishtë, e gjetur në një shtëpi të pasur pompeiane, reflekton kërkesën e elitave romake për objekte luksoze të importuara. Ajo përshkruan tre figura femërore të vendosura mbi një piedestal, me figurën qendrore si më të rëndësishmen. Kjo figurë mbart një gjerdan të trashë, byzylykë dhe një bust të stolisur, ndërsa pozicioni i saj elegant dhe kokën e kthyer butësisht sugjerojnë një paraqitje estetike të rafinuar. Dora e djathtë mbështetet mbi flokët e saj të gërshetuar, ndërsa dora e majtë mban një objekt të panjohur.
Dy figurat shoqëruese, të vogla në krahasim me atë qendrore, ndajnë elemente të ngjashme dekorative dhe mbajnë objekte të paidentifikuara, që mund të kenë qenë bizhuteri apo sende tualeti. Gdhendja delikate e fildishit dhe harmonia kompozicionale e statujës dëshmojnë mjeshtërinë artistike të kohës.
Disa detaje intriguese rreth statujës kanë ngjallur diskutime mes studiuesve. Një vrimë që kalon nga maja e kokës deri në kërthizë dhe një simbol misterioz në bazën e saj sugjerojnë se mund të ketë pasur një funksion specifik apo një përdorim të veçantë. Fillimisht, arkeologët menduan se figura përfaqësonte një perëndeshë hindu, si Lakshmi, por studime të mëvonshme e kanë lidhur më shumë me figurat e fertilitetit femëror të artit budist nga Bharhuti dhe Sanchi në Indi. Ngjashmëritë në qëndrime, zbukurime dhe simbole e lidhin këtë skulpturë me ikonografinë e ‘yakshis’, figura mitologjike që simbolizonin mbrojtjen dhe fatin e mirë.
Pavarësisht origjinës së saj fetare në Indi, fakti që u gjet në një shtëpi pompeiane tregon se për romakët ajo kishte më shumë vlerë si një objekt arti sesa si një simbol fetar. Fildishi ishte një material shumë i çmuar në Perandorinë Romake, një fakt i dëshmuar edhe nga Plini Plaku, i cili përshkruan popullaritetin e tij në tregjet e mallrave luksoze.
Sot, kjo vepër e rrallë gjendet në Muzeun Kombëtar të Napolit, duke dëshmuar për marrëdhëniet kulturore dhe tregtare mes dy qytetërimeve të mëdha të lashtësisë, Indisë dhe Romës. Ky objekt i vogël, por i çmuar, është një dritare drejt një bote të ndërlidhur, ku arti dhe tregtia kapërcenin kufijtë e kohës dhe hapësirës.
©️zërionline
