Friedrich Nietzsche ishte protagonisti i një prej skenave më prekëse në historinë e mendimit perëndimor.
Ishte viti 1889 dhe filozofi jetonte në një shtëpi në Via Carlo Alberto, në Torino. Një mëngjes, ndërsa po shkonte drejt qendrës së qytetit, papritmas u gjend përballë një ngjarjeje që do të shënonte ekzistencën e tij përgjithmonë.
Ai pa një karrocier që e rrihte me dhunë kalin e tij sepse kafsha e rraskapitur refuzonte të ecte përpara. Kali, tani në fund të forcës së tij, u shemb përtokë, por pronari i tij vazhdoi ta godiste pa mëshirë për ta detyruar të ngrihej. Nietzsche, i tronditur nga mizoria e skenës, u afrua shpejt, e qortoi karrocierin dhe pastaj, me një gjest të dëshpëruar, përqafoi kalin që kishte rënë përtokë.
Ai shpërtheu në lot dhe, duke e kapur qafën e kafshës, bërtiti “Nënë, Nënë!”. Disa çaste më vonë ai humbi ndjenjat. Ishte shembja përfundimtare e mendjes së tij.
Që nga ajo ditë, Nietzsche pushoi së foluri për pjesën tjetër të jetës së tij. Për dhjetë vjet, deri në vdekjen e tij, ai nuk mundi kurrë të kthehej në një gjendje të qartë. Policia, e cila nxitoi në vendngjarje, e arrestoi atë për prishje të rendit publik dhe pak më vonë ai u internua në një azil mendor, nga i cili nuk doli kurrë.
Për shoqërinë e kohës, gjesti i Nietzsche-s – përqafimi i kalit dhe qarja për të – u pa si provë e çmendurisë së tij. Megjithatë, ndërsa disa e konsideruan atë një manifestim të thjeshtë të irracionalitetit për shkak të sëmundjes së tij mendore, të tjerë panë një kuptim më të thellë dhe më të vetëdijshëm në të.
Shkrimtari Milan Kundera, në romanin e tij “Lehtësia e Padurueshme e Qenies”, e merr këtë skenë dhe e interpreton atë si një gjest faljeje. Sipas Kunderës, Nietzsche do t’i kishte pëshpëritur kalit një kërkesë për falje, në emër të gjithë njerëzimit, për brutalitetin me të cilin njeriu trajton qeniet e tjera të gjalla. Një akt pendimi për faktin që i kishte reduktuar ato në armiq dhe shërbëtorë.
Nietzsche nuk kishte qenë kurrë aktivist për të drejtat e kafshëve, megjithatë ai gjest i empatisë absolute shënoi pikën pa kthim në jetën e tij. Ai kalë ishte qenia e fundit me të cilën ai vendosi një kontakt të vërtetë dhe emocional. Ai identifikohej jo vetëm me kafshën, por edhe me dhimbjen e saj, duke gjetur tek ajo diçka që shkonte përtej dhembshurisë së thjeshtë: një lidhje të thellë me vetë jetën.
©️zërionline
