Kur Sabina Spielrein hyri në dyert e spitalit psikiatrik të Cyrihut, ishte vetëm nëntëmbëdhjetë vjeç. E tronditur, e pagjumë prej ditësh, e mbërthyer nga dridhjet dhe të qarët e pakontrollueshëm, ajo u përball me një verdikt që, për një grua të re në fillim të shekullit XX, ishte pothuajse një dënim në vetvete: “histeri femërore”. Një etiketë që heshtte, shtypte, zhdukte.
Por përtej dhembjes dhe kaosit emocional, Sabina fshihte një mendje të jashtëzakonshme. Jo e brishtë, por brilante. Ajo fliste disa gjuhë, studionte filozofi, matematikë e shkencë; mendimet i kishte të shpejta, të mprehta dhe më të thella sesa botës përreth i dukej e pranueshme për një vajzë të re.
Paradoksalisht, pikërisht ai repart psikiatrik u bë porta drejt fatit që do t’i ndryshonte jetën. Mjeku i ri që e trajtoi quhej Carl Gustav Jung. Midis tyre u krijua një marrëdhënie e fuqishme, e paqartë dhe shumëplanëshe: durimtare, studente, bashkëpunëtore, inspiruese. Sabina nuk ishte një prani e heshtur në sfond; ajo u bë një forcë intelektuale që e sfidoi dhe e ushqeu punën e Jungut.
Në kërkimet e saj të para, Sabina zhvilloi intuitivisht një koncept revolucionar: idenë se motivi shkatërrues është pjesë e natyrshme e zhvillimit psikik të njeriut. Një ide përpara kohës së saj, e cila i parapriu me vite teorisë së Frojdit për shtytjen e vdekjes. Vetë Frojdi e vlerësoi mendimin e saj, por kur e integroi në teorinë e tij, pothuajse nuk përmendi origjinën. Ajo ishte grua, e re, hebreje dhe e huaj, katër arsye që epoka i përdorte për të zhdukur merita.
Megjithatë, Sabina nuk u tërhoq. Ajo u diplomua në mjekësi, u bë psikanaliste dhe botoi artikuj që sot konsiderohen pararendës të koncepteve themelore të psikologjisë moderne: roli i marrëdhënieve të hershme, ambivalenca e dashurisë, dhuna e brendshme e emocioneve, dinamika mes krijimit dhe shkatërrimit.
Por emri i saj u zhduk. Meritat iu atribuohen Jungut, Frojdit dhe etërve të psikoanalizës. Sabina Spielrein u kthye në një hije, në një kapitull të sikletshëm që duhej fshirë nga memoria akademike.
Jeta e saj mori një kthesë të dhimbshme pas shumë viteve pune si psikiatre, mjeke dhe themeluese e një prej kopshteve të para eksperimentale. Në vitin 1942, kur nazistët pushtuan Rostov-mbi-Don, Sabina dhe dy vajzat e saj u ekzekutuan së bashku me mijëra hebrenj të tjerë dhe u hodhën në gropën masive të Zmiévskaya Balka. Ashtu si puna e saj, edhe jeta e saj u duk sikur u shua përgjithmonë.
Por historia ruan sekrete që një ditë dalin nga errësira. Në vitet ’80, u gjet një arkiv i madh letrash, ditarësh dhe artikujsh të saj, një thesar i harruar. Zëri i Sabina Spielrein u ngrit sërish, duke detyruar psikologjinë moderne të pranojë një të vërtetë të vonuar: ajo ishte një nga nënat e psikoanalizës.
Një pioniere e kthjellët, guximtare dhe tragjike. Një mendje e fshirë për tetë dekada, që së fundmi rikthehet në vendin që i takon. Sabina Spielrein nuk është një shënim në fund të faqes. Ajo është një zbulimthemel, një figurë pa të cilën historia e psikanalizës mbetet e cunguar.
Dhe më në fund, e vërteta e saj nuk mund të fshihet më.
©️zërionline
