Fentanili është një opioid sintetik shumë i fuqishëm, i zhvilluar fillimisht për përdorim mjekësor në trajtimin e dhimbjeve të forta, kryesisht te pacientët me kancer ose pas ndërhyrjeve të rënda kirurgjikale. Ai është deri në 50 herë më i fortë se heroina dhe 100 herë më i fortë se morfina, që e bën jashtëzakonisht të rrezikshëm kur përdoret jashtë kontrollit mjekësor.
Pse është kaq i rrezikshëm?
Në mjekësi, fentanili përdoret në doza shumë të kontrolluara, në formë ampulash, patch-esh (ngjitëse), spray ose tabletash nën gjuhë. Problemi lind kur ai prodhohet dhe shpërndahet në mënyrë ilegale.
Në tregun e zi, fentanili shpesh përzihet me heroinë, kokainë apo pilula false, pa dijeninë e përdoruesit. Edhe një dozë shumë e vogël mund të shkaktojë:
- ndalim të frymëmarrjes
- humbje të menjëhershme të vetëdijes
- mbidozë fatale brenda pak minutash
Shumë viktima nuk e dinë se kanë konsumuar fentanil, duke e bërë atë një nga drogat më vdekjeprurëse në botë.
Pasojat
Pasojat e përdorimit të fentanilit janë të rënda dhe afatgjata:
- varësi ekstreme dhe e shpejtë
- dëmtime të trurit dhe sistemit nervor
- rritje dramatike e mbidozave fatale
- rritje e kriminalitetit dhe margjinalizimit social
Në SHBA, fentanili është kthyer në një krizë kombëtare shëndetësore, me dhjetëra mijëra viktima çdo vit.
A ka hyrë fentanili në Europë?
Edhe pse Europa nuk është ende në përmasa alarmante si SHBA, fentanili ka hyrë dhe po monitorohet nga autoritetet europiane.
Raste dhe sinjale shqetësuese janë raportuar në:
- Gjermani
- Mbretërinë e Bashkuar
- Holandë
- Suedi
- Estoni dhe vendet baltike
Në disa prej këtyre vendeve, fentanili ka zëvendësuar heroinën në tregjet ilegale, veçanërisht në Europën Veriore dhe Lindore.
A përbën rrezik për shoqërinë tonë?
Ekspertët paralajmërojnë se Europa është në një fazë kritike parandaluese. Nëse nuk merren masa të forta:
- rreziku i depërtimit në tregjet e drogës është real
- sistemet shëndetësore mund të përballen me mbidoza masive
- grupet e reja, veçanërisht të rinjtë, janë më të ekspozuar
Edhe për vende si Shqipëria, që aktualisht nuk raporton raste të përhapura, rreziku ekziston përmes rrugëve të trafikut dhe tregut të paligjshëm, sidomos nëse mungon ndërgjegjësimi dhe kontrolli.
Fentanili nuk është thjesht një drogë tjetër. Ai është një kërcënim serioz për shëndetin publik, që kërkon vigjilencë, informim dhe reagim të shpejtë institucional. Historia amerikane shërben si paralajmërim i qartë: aty ku fentanili hyn pa u ndaluar në kohë, pasojat janë tragjike.
©️zërionline
