Përmes një vendimi të papritur në fund të korrikut, Këshilli i Ministrave ka ndryshuar rrjedhën e planifikimit urban për një nga zonat më të ndjeshme dhe me rëndësi të lartë arkeologjike në vend. Me anë të Vendimit të Këshillit të Ministrave (VKM) Nr. 621, të datës 30 korrik 2026, qeveria ka shfuqizuar zyrtarisht vendimin e saj të vitit 2020, i cili shpallte qendrën historike të qytetit të Durrësit si zonë të re për zhvillim.
Ky akt sjell automatikisht mbylljen e Planit të Detyruar Vendor (PDyV) nr. 5, një hap i cili është reflektuar menjëherë edhe në regjistrin zyrtar të Agjencisë Kombëtare të Planifikimit të Territorit.
Kthesa e Pas-Tërmetit, çfarë zhbën vendimi i ri?
Në vitin 2020, vetëm pak muaj pas tërmetit shkatërrimtar të nëntorit 2019, Këshilli i Ministrave miratoi VKM-në për “Shpalljen e zonës së re për zhvillim, në njësinë administrative Durrës, dhe caktimin e Fondit Shqiptar të Zhvillimit, si njësi zbatuese”. Ky vendim i jepte shtetit kompetenca të jashtëzakonshme për të ndërhyrë, shpronësuar dhe projektuar mbi hapësirën që njihej ndryshe si Zona e Rindërtimit Nr. 5.
Ajo përfshinte lagjet kryesore të qendrës antike, pranë Amfiteatrit dhe zonave të mbrojtura arkeologjike. Me shfuqizimin e datës 30 korrik 2026, kjo kornizë ligjore emergjente bie plotësisht.
Çfarë sjell ky shfuqizim për qytetin e Durrësit?
- Çlirimi i pronave private: Pronarët e pasurive të paluajtshme brenda kësaj vije nuk do të jenë më nën presionin e planeve të detyruara shtetërore apo shpronësimeve me procedurë të përshpejtuar të Rindërtimit. Statusi i jashtëzakonshëm i tokës hiqet.
- Pavarësia e ri-planifikimit vendor: Kompetencat urbanistike i kthehen kontrollit të Bashkisë. Fondi Shqiptar i Zhvillimit (FSHZH) nuk do të jetë më njësi zbatuese me kompetenca absolute mbi këtë perimetër.
- Rënia e projektit të debatuar TID: PDyV nr. 5 përfshinte hapësirën ku ishte projektuar zona e përmirësimit turistik (TID Durrës), një nismë e koordinuar me Fondacionin Shqiptaro-Amerikan për Zhvillim (AADF). Ky projekt hasi në rezistencë dhe protesta të vazhdueshme nga komuniteti lokal për shkak të pretendimeve për mungesë transparence. Shfuqizimi i bazës ligjore rrëzon draftet e deritanishme.
- Prioritet trashëgimisë arkeologjike: Ndërhyrjet nuk do të diktohen më nga urgjenca e rindërtimit pas tërmetit, por do t’i nënshtrohen rregullave strikte të ndërtimit në zonat arkeologjike “A” dhe “B”, duke garantuar një mbrojtje më të lartë për monumentet si Amfiteatri.
Hapat e mëtejshëm
Për zbatimin e këtij vendimi të ri, ekzekutivi ka ngarkuar Ministrinë e Infrastrukturës dhe Energjisë, Bashkinë Durrës, FSHZH-në dhe AKPT-në. Ky vendim shënon fundin zyrtar të epokës së “Rindërtimit” me rregulla emergjente për qendrën e Durrësit, po me një kosto të lartë monetare e sociale. Ky vendim pritet t’i hapë rrugë një faze të re, ku institucionet duhet të gjejnë një ekuilibër mes zhvillimit modern, respektimit të pronës private dhe ruajtjes së historisë.
©ZëriOnline
