Nga Anila Hyka
Një Objektiv i Dëshirueshëm, por Jo i Arritshëm Brenda Natës
Duke lexuar postimin e Florian Haçkaj mbi nevojën për një Shqipëri me #KorrupsionZero, është e qartë se ky është një synim madhor, por edhe jashtëzakonisht kompleks. Ashtu si objektivat e Kombeve të Bashkuara për emetimet zero të karbonit, edhe eliminimi i korrupsionit kërkon dekada angazhim dhe transformim të thellë shoqëror e institucional.
Pse Korrupsioni Vazhdon të Mbijetojë ?
Korrupsioni nuk është një fenomen ekskluziv i Shqipërisë. Edhe në vendet e zhvilluara, korrupsioni ekziston, por dallimi thelbësor qëndron në:
✔️ Forcën e ligjit dhe zbatimin e tij përmes një drejtësie të pavarur.
✔️ Institucionet e kontrollit dhe ndëshkimit, të cilat funksionojnë pa ndikim politik.
✔️ Një ndërgjegjësim i lartë qytetar, ku njerëzit e shohin hapësirën publike si pjesë të përbashkët, jo si diçka “të askujt”.
Në Shqipëri, fenomeni i korrupsionit nuk lindi sot apo i 10 viteve te fundit. Ai është një produkt i degradimit të gjatë të institucioneve, veçanërisht në arsim dhe drejtësi. Kur sistemi arsimor u shkatërrua, dhe mësuesit, gjyqtarët e prokurorët dolën nga kurse të përshpejtuara 9-mujore, u hodhën farat e një sistemi ku kompetenca dhe integriteti nuk kishin më vlerë përballë lidhjeve politike dhe interesave korruptive.
Në vitet e fundit, skandalet për abuzime me miliona euro të fondeve publike nga drejtues të lartë, të kapur nga Prokuroria Speciale, e bëjnë të qartë përmasën e problemit. Por nëse ky është realiteti në nivelet më të larta të pushtetit, çfarë ndodh në administratën e mesme dhe të ulët? Në shumë raste, abuzimet e përditshme me tenderë, punësime klienteliste dhe favore korruptive nuk zbulohen asnjëherë nga institucionet e kontrollit.
Ky model e bën edhe zyrtarin e thjeshtë të ndiejë veten “të ndershëm” përballë skandaleve të përmasave të mëdha. Kjo kulturë e justifikimit dhe e krahasimit relativ e bën edhe më të vështirë çrrënjosjen e korrupsionit nga sistemi.
Një Shoqëri e sëmurë nga Korrupsioni: Ku eshtë Zgjidhja?
Për të trajtuar këtë sëmundje të rrënjosur, vendi ynë ka nevojë për një “PET scan++” të gjithë sistemit shoqëror dhe institucional. Arrestimet sporadike i ngjajnë pagures që shuan etjen e momentit , nuk janë zgjidhje afatgjatë – duhen reforma të thella që prekin çdo aspekt të shoqërisë:
✔️ Arsim cilësor dhe meritokratik – Fëmijët duhet të edukohen mbi vlerat e ndershmërisë dhe etikës, jo të rriten duke parë sesi pasuria fitohet përmes abuzimit me pushtetin dhe burimet publike.
✔️ Drejtësi e pavarur dhe institucione të forta – Ligji duhet të jetë i barabartë për të gjithë, dhe të mos lejojë që individët e korruptuar të avancojnë apo të mbrohen nga sistemi por tju sekuestrohen dhe pasurite të bëra me abuzime.
✔️ Ndërgjegjësim qytetar dhe aktivizëm – Lufta kundër korrupsionit nuk është vetëm përgjegjësi e qeverisë, por një detyrë kolektive e gjithë shoqërisë.
Si Po Ndikon Korrupsioni te Brezat e Rinj?
Sot, të rinjtë shqiptarë rriten në një realitet të trishtuar. Përballë një sistemi ku shpërblehen militantët dhe robotët e propagandës politike, ata shohin vetëm dy alternativa:
1️⃣ Të bëhen pjesë e sistemit të korruptuar, duke u lidhur me pushtetin për mbijetesë.
2️⃣ Të zgjedhin emigracionin si të vetmen mundësi për një jetë të ndershme dhe të drejtë.
Kjo është arsyeja pse, nëse nuk krijojmë institucione të forta dhe një sistem të bazuar në meritokraci, korrupsioni do të mbetet një rreth vicioz, duke u ushqyer brez pas brezi.
Ky nuk është problem i një qeverie apo një partie, por një produkt i çdo qeverie dhe çdo politikani që ka ardhur në pushtet, duke kultivuar një kulturë të pandëshkueshmërisë.
Pse Duhet të Reagojmë?
Sot, situata në Shqipëri është e dëshpëruar për shumë grupe shoqërore – intelektualët, të rinjtë, madje edhe brezi i tretë ndihen të zhgënjyer dhe të lodhur nga një cikël që vazhdon pa ndryshime thelbësore. Por thjesht të vërejmë apo flasim për fenomenin nuk mjafton – duhet të angazhohemi dhe të reagojmë.
Zgjidhja nuk mund të vijë vetëm nga një grup apo një brez. Ajo kërkon një përfshirje të gjerë dhe një angazhim të përbashkët të të gjithë grupeve të interesit, me një strategji kombëtare të angazhuar nga të gjithë.
Si Mund të Ndryshojmë?
Nëse duam një Shqipëri me korrupsion minimal, duhet të ndërtojmë:
– Institucione të forta dhe të pavarura
– Një drejtësi që nuk ndikohet nga politika
– Një kulturë ku morali dhe etika nuk janë thjesht fjalë boshe, por vlera të brendësuara në ndërgjegjen kolektive
Pa këtë ndryshim kulturor, çdo reformë do të mbetet sipërfaqësore dhe e përkohshme.
Koha për të Thyer Ciklin e Korrupsionit
Ndryshimi i vërtetë do të vijë vetëm kur shoqëria të mos pajtohet më me normalizimin e korrupsionit dhe të kërkojë me këmbëngulje një kulturë të re, të bazuar tek përgjegjshmëria dhe llogaridhënia.
A është e lehtë? Aspak. A është e mundur? Po, por vetëm nëse ne e bëjmë të tillë.
Koha për të vepruar është TANI.
Shkurt 2025
©️zërionline
