Nga një princeshë e brishtë në Lohr, Gjermani, te një figurë e pavdekshme në letërsinë botërore. Si u kthye jeta reale e Maria Sophia në legjendën e Borëbardhës?
Nga shumë prej nesh, Borëbardha mbahet mend si vajza e bukur me flokë të zinj, lëkurë të bardhë si bora dhe buzë të kuqe si gjaku, që shpëtohet nga një mollë e helmuar dhe nga dashuria e një princi. Por përtej magjisë dhe ilustrimeve të ngjyrosura, qëndron një histori e rrallë, një jetë reale që e frymëzoi këtë përrallë.
Një princeshë nga Lohr
Maria Sophia Margaretha Catharina von Erthal lindi në vitin 1729 në qytetin Lohr të Gjermanisë. Që në fëmijëri, ajo përjetoi vuajtje: lija e dhenve e la pjesërisht të verbër dhe në moshën 12-vjeçare humbi nënën. Vetëm dy vjet më vonë, babai i saj, Princi Philipp Christoph von Erthal, u martua me Claudia Elisabeth Maria von Venningen, e cila do të njihej nga komuniteti si “njerka e ligë”.
Pasqyra që fliste
Qyteti i Lohr-it ishte i famshëm për prodhimin e pasqyrave cilësore. Në kështjellën e familjes Erthal ruhet ende një pasqyrë me mbishkrimin “Amour propre” (vetëdashuri), e cila krijonte një efekt jehone kur flitej përpara saj. Ajo është përmendur shpesh si frymëzimi për pasqyrën magjike të Mbretëreshës së Ligë në përrallë.
Xhuxhët, minatorët dhe dashuria e popullit
Maria Sophia ishte shumë e dashur për banorët e thjeshtë të zonës, sidomos nga minatorët që punonin në malet afër. Minierat në atë zonë shpesh përfshinin edhe fëmijë të vegjël si punëtorë. Rrobat e tyre karakteristike, kapelat, xhaketat dhe veglat. Besohet se kanë ndikuar në krijimin e figurës së shtatë xhuxhëve.
Një fund i hidhur, por njerëzor
Ndryshe nga përralla, Maria Sophia nuk u helmua nga një mollë. Ajo vdiq rreth moshës 21-vjeçare, nga një sëmundje e panjohur që e detyroi të qëndronte e shtrirë për një kohë të gjatë. Në funeralin e saj, banorët e zonës mbuluan arkivolin me copa qelqi, një gjest prekës që kujton “arkivolin prej kristali” të përrallës.
Nga jeta në letër: trashëgimia e Borëbardhës
Ishte mjeshtëria e Vëllezërve Grim që transformoi këtë histori reale në një përrallë që do të udhëtonte nëpër shekuj. Edhe pse u zbukurua me elementë magjikë, në thelb të saj qëndron një jetë reale, një vajzë e re, e dashur dhe e brishtë, që u bë simbol i pafajësisë dhe trimërisë.
Borëbardha, përtej figurës së një princeshe përrallore, është një pasqyrim i një realiteti të harruar. Një dëshmi se edhe pas përrallave më të famshme, fshihet shpesh një jetë që ia vlen të tregohet.
©️zërionline
