Në vitin 2007, një rast klinik nga The Lancet tronditi komunitetin shkencor dhe më pas pushtoi mediat në mbarë botën. Një 44-vjeçar francez, identiteti i të cilit u mbajt anonim për shkak të ligjeve strikte të privatësisë, u paraqit në spitalin Hôpital de la Timone në Marsejë me një simptomë të lehtë: dobësi në këmbën e majtë.
Ajo që zbuluan mjekët në skanerin MRI ishte e jashtëzakonshme.
Skaneri tregoi se pjesa më e madhe e kafkës së pacientit ishte e mbushur me lëng cerebrospinal. Indi i trurit nuk mungonte plotësisht, por ishte i kompresuar në një shtresë shumë të hollë përgjatë mureve të kafkës.
Rasti u publikua nga neurologu francez Lionel Feuillet dhe kolegët e tij në rubrikën “Clinical Picture” të The Lancet. Sipas raportimit të mëvonshëm në Nature, imazhet tregonin një tru të shtypur nga hidrocefalia kronike, një grumbullim i ngadaltë i lëngut që kishte filluar që në fëmijëri.
Pacienti kishte pasur shunt (valvul kulluese) në fëmijëri, por me kalimin e viteve sistemi nuk kishte funksionuar siç duhet. Lëngu ishte akumuluar gradualisht për dekada, duke e ngjeshur trurin pa shkaktuar dëmtime fatale të menjëhershme.
Si jetonte ai?
Pavarësisht pamjes dramatike të skanerit:
- Ai ishte i martuar
- Kishte dy fëmijë
- Punonte si nëpunës civil
Testet neuropsikologjike treguan një IQ rreth 75, pak nën mesataren (100), por brenda kufijve funksionalë. Ai nuk ishte në gjendje vegjetative dhe nuk kishte dëmtime të rënda njohëse.
Siç shkruante Nature në analizën e saj të kohës, rasti “sfidon intuitën tonë për sasinë minimale të indit trunor të nevojshëm për funksionim normal”.
Plasticiteti i jashtëzakonshëm i trurit
Ky rast u kthye menjëherë në shembull klasik të plasticitetit cerebral, aftësisë së trurit për t’u riorganizuar dhe për të shpërndarë funksionet në mënyrë fleksibile.
Psikologu belg Axel Cleeremans e përmendi rastin në diskutimet mbi ndërgjegjen, duke argumentuar se vetëdija është rezultat i proceseve dinamike të rrjeteve neurale dhe jo thjesht i “masës” së trurit.
Megjithatë, shkencëtarët janë të kujdesshëm. Ky rast nuk provon se ndërgjegjja nuk varet nga truri, por se truri ka kapacitete kompensuese shumë më të mëdha sesa mendohej.
Mitet që u rrëzuan
Rasti u përdor shpesh në media për të përforcuar mitin popullor se “ne përdorim vetëm 10% të trurit”. Neurologjia moderne e hedh poshtë këtë pretendim. Skanerët funksionalë tregojnë se praktikisht çdo pjesë e trurit ka rol aktiv, edhe në aktivitete të thjeshta.
Në këtë rast, truri nuk ishte “10% aktiv”, por ishte i kompresuar dhe i riorganizuar. Funksionet nuk ishin zhdukur , ato ishin rishpërndarë në hapësirën e mbetur funksionale.
Çfarë ndodhi më pas?
Mjekët i vendosën pacientit një shunt të ri për të kulluar lëngun e tepërt dhe për të parandaluar dëmtime të mëtejshme. Rasti vazhdon të përmendet në literaturën neurologjike si shembull i adaptimit ekstrem biologjik.
Për shkak të privatësisë, identiteti i pacientit nuk u bë kurrë publik dhe ai zgjodhi të qëndrojë larg vëmendjes mediatike.
Ky nuk është një “njeri pa tru”. Është një rast i rrallë i hidrocefalusit kronik që tregon sa elastik dhe adaptues mund të jetë sistemi nervor.
Në vend që të jetë një “mrekulli mistike”, rasti mbetet një dëshmi shkencore e plasticitetit të trurit njerëzor, një organ që, edhe kur kompresohet në kufijtë e tij ekstremë, arrin të ruajë funksione jetësore, identitet dhe ndërgjegje.
Dhe ndoshta kjo është më tronditëse se çdo titull sensacional.
©️zërionline
