Pak artistë kanë arritur të përshkruajnë ankthin e njeriut modern me aq forcë sa piktori japonez Tetsuya Ishida. Gjatë vetëm një dekade krijimtarie, ai realizoi afro 200 piktura, pothuajse të gjitha me të njëjtin personazh. Një burrë i zakonshëm që transformohet ngadalë në një pjesë të sistemit ku jeton dhe punon.
Kur ishte gjallë, Ishida shiti shumë pak vepra. Sot, më shumë se dy dekada pas vdekjes së tij, pikturat e tij ekspozohen në galeritë dhe muzetë më prestigjiozë të botës. Vizitorët që i shohin shpesh reagojnë në të njëjtën mënyrë: “Ky jam unë”.
I lindur në vitin 1973 në qytetin bregdetar të Yaizu në Japoni, Ishida ëndërronte që fëmijë të bëhej piktor. Megjithëse familja dhe mësuesit e nxitën të zgjidhte një profesion më të sigurt, ai nuk e braktisi kurrë pasionin për artin. U diplomua për arte në vitin 1996, në një periudhë kur Japonia po përjetonte pasojat e një prej krizave më të mëdha ekonomike në historinë e saj.
Pas shpërthimit të flluskës ekonomike në fillim të viteve ’90, vendi hyri në atë që njihet si “dekada e humbur”. Punësimet ranë, pasiguria u rrit dhe shumë të rinj humbën besimin te e ardhmja. Një pjesë e tyre u izoluan në shtëpitë e tyre për vite me radhë, fenomen që në Japoni mori emrin “hikikomori”. Ishida ishte pjesë e këtij brezi, por në vend që të tërhiqej nga bota, ai e shndërroi zhgënjimin kolektiv në art. Në pikturat e tij, njerëzit shfaqen të shkrirë me makineri, të paketuar si mallra ose të reduktuar në objekte pa identitet. Përmes imazheve surrealiste, ai tregonte se si presioni i punës dhe i shoqërisë mund ta zhveshë njeriun nga individualiteti.
Një nga veprat e tij më të njohura është “Remember Me”, realizuar në vitin 1998. Në të paraqitet një burrë me kostum i çmontuar pjesë-pjesë brenda një kutie transporti, ndërsa një punëtor e kontrollon sikur të ishte një pajisje me defekt. Mesazhi është i qartë: njeriu trajtohet si produkt, jo si qenie njerëzore.
Në fillim, piktura duket absurde dhe madje ironike. Por sa më gjatë ta vëzhgosh, aq më shumë shndërrohet në një pasqyrë të lodhjes, rutinës dhe humbjes së identitetit që përjetojnë miliona njerëz në botën moderne. Vetë Ishida pranoi se personazhet e tij ishin në fakt autoportrete. Në një intervistë, ai shpjegoi se përpiqej të kthente dobësitë, frikërat dhe pasiguritë e veta në imazhe me të cilat njerëzit mund të identifikoheshin. Me kalimin e kohës, ai kuptoi se nuk po fliste vetëm për veten, por për punëtorët, konsumatorët dhe shoqërinë në tërësi.
Pavarësisht talentit, artisti jetoi me vështirësi ekonomike. Për të përballuar jetesën, punonte si dizajner grafik, ndërsa pikturonte gjatë natës në apartamentin e tij të vogël në periferi të Tokios. Ekspozitat e tij të pakta rrallë sillnin fitime, ndërsa veprat që sot vlejnë miliona euro mbetën pothuajse të pavlerësuara gjatë jetës së tij.
Më 23 maj 2005, në moshën 31-vjeçare, ai humbi jetën pasi u godit nga një tren në një kalim hekurudhor në periferi të Tokios. Rrethanat e ngjarjes nuk u sqaruan kurrë plotësisht dhe familja kërkoi që çështja të mos ndiqej më tej.
Pas vdekjes së tij, vëllai zbuloi në portofolin e artistit disa kartëmonedha amerikane. Ishida kishte kursyer dollar pas dollari për të realizuar një ëndërr të madhe: të ekspozonte një ditë në Nju Jork. Ai madje kishte nisur të mësonte anglisht për këtë qëllim.
Kjo ëndërr u realizua, por shumë vonë. Në vitin 2023, galeria prestigjioze Gagosian organizoi retrospektivën e parë të madhe të Ishidës jashtë Japonisë, në Nju Jork. Ekspozita mbante titullin “My Anxious Self”, “Vetja ime e shqetësuar”.
Ai arriti atje ku kishte ëndërruar të ishte. Vetëm se nuk jetoi mjaftueshëm për ta parë.
©ZëriOnline
